Çavdar

Çavdar

SECALE CEREALE L.

Cereale sözcüğü Latince verimlilik tanrısı anlamına gelen ceres sözcüğünden gelmektedir. Çavdarın anavatanının neresi olduğu tam bilinmemektedir. Yabani türü olan Secale Montanum veya Secale Anatolicum Batı Asya’da yetişmektedir.

Avrupalılar çavdarla tunç devrinde tanıştılar. Avrupa’da yaklaşık MÖ 1000 yıllarında tarımı yapılmaya başlandı. Eski kaynaklarda çavdara, ekmek yapımında buğdaya karıştırılan bir tahıl türü olarak yer verilmektedir. Plinius, sadece çavdar unundan yapılan ekmeğin mide için iyi olmadığını yazmaktadır. Galen kokusunun hoş olduğuna ve ekmek yapımında kullanıldığına değinmiştir.

Çavdarın taze sürgünleri ve çiçekleri göğüs hastalıkları tedavisinde kullanılmıştır. Kepeği ve ekşi hamuru ise lapa olarak kullanılmıştır. Ekmek yapımında çavdar unu, %10-35 oranında buğday ununa karıştırılır.

Tıbbi Nitelikleri: Mineral tuz eksikliğini tamamlayıcı, sürücü, yumuşatıcı. Çavdar tohumunda bulunan lignan adlı bir maddenin, kanser hücrelerinin beslenmesini ve gelişmesini sağlayan aromataz enziminin oluşmasını önleyerek, özellikle prostat ve meme kanseri tehlikesini azalttığı düşünülmektedir. Çavdar çiçek tozu ısırgan kök ve kabak çekirdeği gibi, iyi huylu ve başlangıç aşamasındaki prostatta etkili olmaktadır.

Kullanıldığı Yerler: Damar sertliği, mineral tuzları eksikliği, yüksek tansiyon peklik.

Botanik: Boyu 2 metreye ulaşan bitki fakir topraklarda yetişir. Buğdayla çok yakın akrabadır. Çavdar diğer tahıl türlerinden daha erken olgunlaşır. Çavdar soğuğa ve asitli toprağa karşı da daha dayanıklıdır. Yaz ve kış türü vardır, ancak kış türü ekonomik bakımdan daha değerlidir.

Çavdar bir yıllık olarak yetiştirilir. Saplar yuvarlaktır. Yapraklar otsu ve erguvanımsı yeşildir. Başaklar büyük ve kılçıklıdır. Taneler iki sıralı olarak karşılıklı dizilidir. Tohumlar buğdaydan daha uzun ve incedir.

Nelerinden Yararlanılır: Tohumundan, çiçeğinden ve taze sürgünlerinden yararlanılır.

Kokusu ve Tadı: Herkese hoş gelmeyen bir kokusu vardır.

Yan Etkileri: Clavipes Purpurea Tul çavdar mahmuzu hastalığına neden olabilir. Hastalıklı çavdar yiyenlerde epidemik zehirlenme (deride kaşıntılar, kangren, düşük) görülür. Ancak bu mantardan tıbbi olarak yararlanılır.

Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır.

İçindeki Bazı Maddeler: Çavdarın içindeki maddeler yaklaşık olarak buğdayla aynıdır. Çavdarda buğdaya göre proteinler, vitaminler (B1, B2, B6 nikotinamid, pantotenik asit, biotin, folik asit) ve yağ oranı daha azdır, mineraller fazladır. Bakır, demir, fosfor, kalsiyum, potasyum, selenyum, magnezyum, iyot, karbonhidratlar.

Kısa Açıklamalar:

• Damar sertliği ve yüksek tansiyonu önlemek için çavdar tüketilmelidir.

• Tahıllar yüksek oranda mineraller içerir. Bu nedenle mineral eksikliği olanlar özellikle buğday-çavdar karışımı ekmek yemelidir.

• Peklik çekenlerin çavdarla karışık ekmek yemeleri önerilmektedir.

• Çavdar tohumundan alkol de elde edilir.

• Çavdarın sapı yumuşak olduğu için şapka ve hasır üretmek amacıyla olgunlaşmadan hasat edilir.

E-Bültenimize Abone Olun
Top