Enginar

Enginar

Cynara sözcüğünün birçok açıklaması vardır. Galen’e göre sözcük, bitkinin dikenli olması yüzünden köpek dikeni anlamına gelmektedir. Bir başka açıklamaya göre ise Cyrana, bitkinin kültürünün ilk kez yapıldığı yerin, Ege denizinde bir adanın adıdır.

Enginar sözcüğü Yunancadan dilimize geçmiş bir sözcüktür. Enginarın yabanisine kenger denmektedir. Farsçada da aynı ad kullanılmakta ve enginara kenger-i frengi denmektedir.

Yabani enginarın anavatanı Akdeniz kıyılarıdır. Dikensiz enginar 15.yy’da yetiştirilebilmiştir. Bazı kaynaklarda enginarın anavatanının Etiyopya olduğu ileri sürülmektedir.

Enginar dikensiz olarak ilk kez İtalya’nın Napoli kentinde, bahçıvan Strozzi enginarı,1466 yılında  Floransa ve Venedik’te satmaya başladı. Enginar kısa bir süre sonra Fransız ve İspanyollar tarafından keşfedildi. Avrupa’da soyluların ve zenginlerin sofralarını süsleyen pahalı bir sebze oldu.

Enginar 16.yüzyılda idrar söktürücü ve afrodizyak olarak kullanılmıştır.17.yy’dan 19. yy’a kadar karaciğer hastalıklarında güçlü bir tedavi maddesi olarak kullanılmıştır. Evliya Çelebi Avrupa’dan getirilen enginarın Ortaköy’deki bahçelerde yetiştirildiğini yazmaktadır.

Enginar Avrupa’da 18.yüzyılın sonlarına doğru sebze olarak unutulmaya başladı.1925 yılında Fransızlar enginarı sebze olarak yeniden keşfettiler. Günümüzde Avrupa, Amerika ve ülkemizde sevilen bir sebzedir.

Tıbbı Nitelikleri:  Güçlendirici, iştah açıcı, ödem sökücü, iltihap önleyici, kan temizleyici, karaciğer güçlendirici ve koruyucu, kolesterol düşürücü ve ayarlayıcı. Yabani enginar ve diken enginarı da enginarla aynı özelliklere sahiptir.

Enginar yaprağı özü yağ sindirimini destekler, sindirim şikâyetlerini hafifletir, kolesterol oranı üzerinde olumlu etki yapar.

Kullanıldığı Yerler: Damar sertliği, gut hastalığı, karaciğer hastalıkları, kolesterol, safra kesesi problemleri, selüloit, şeker, şişmanlık, üre. Enginarda bulunan safra salgılatıcı madde, karaciğer dokularını uyararak safra salgısının artmasını sağlar. Karaciğerin kendi kolesterol yapımını frenler ve karaciğeri kolesterolün atılması için harekete geçirir. Karaciğerin az çalışması nedeni ile görülen bulantı, şişkinlik ve gaz oluşumuna da engel olur.

Botanik: İyi akaçlanmış, derin, killi toprakları sever. Dona karşı çok duyarlıdır. Kök yanlarından çıkan piçler kökten ayrılarak çoğaltılır. Türkiye’de birçok enginar türü yetiştirilir, ancak İzmir’in sakız enginarı ve İstanbul’un Bayrampaşa enginarı en çok tanınanlarıdır. Boyu 100-200cm arasında değişen çok yıllık otsu bir bitkidir. Grimsi yeşil yaprakları dikenli ve parçalıdır. Mor renkli çiçekler çiçek başının üzerinde toplu olarak açarlar. Enginar başı çok açık yeşil, yeşil veya menekşe rengi olabilir. Enginarın etli çiçek tabanı pişirilerek yenir. Çiçek tabanı silindir biçiminde veya yuvarlaktır. Kuzey Afrika ve Güney Avrupa’da Cynara Colymus L. Türünün tarımı yapılmaktadır. Çok yıllık olan bu bitkiden 3-4 yıl mahsul alınabilmektedir.

Nelerinden Faydalanılır: Çiçek tabanından, yapraklarından, kökünden yararlanılır.

Toplanması ve Saklanması: Yapraklar çiçek açtığında toplanır. Çiçek başını saran yapraklar, çiçeklerin solmasından kısa bir süre sonra toplanır.

Enginar başları yemek için, çiçek açmadan önce toplanır. Çiçek açtığında çiçek tabanı ve onu çevreleyen yapraklar sertleşir. Enginar  -1 ile 1 C arasında, en çok 4 hafta depolanabilir. Başın kahverengileşmemesi uzun süre saklandığını, kalitenin bozulduğunu gösterir.

Enginar satın alınırken sert ve parlak başlar seçilmelidir. Konserve enginarın vitamin değerleri azalır, ancak sinarin oranında azalma görülmez.

Kokusu ve Tadı: Kendine özgü hafif acımsı bir tadı ve kokusu vardır.

Yan Etkileri: Bilinen herhangi bir yan etkisi yoktur. Ancak çok yendiğinde acı madde sinarin zehir etkisi göstermiştir. Pişirilmiş enginar çok uzun süre bekletilmeden tüketilmelidir.

Kullanma Biçimleri: Sadece içten uygulanır.

İçindeki Bazı Maddeler:

Su %77
Karbonhidratlar %16
Protein, yağ, mineraller (demir, fosfor, kalsiyum, magnezyum)
Vitaminler (A, B1, B2, C)
Sinarin
Enzimler

Sinarin kahve asidinin akrabalarından biridir. Enginarda çok yüksek oranda bulunan sinarin hücreleri gençleştirir, karaciğeri korur, safra salgısını artırır, kolesterolü düşürür, safra kesesinde taş oluşmasını önler. Enginardan kolesterol düşürücü ilaç yapılmaktadır.

E-Bültenimize Abone Olun
Top