Zencefil

Zencefil

Zencefilin ana vatanının Cava olduğu, Endonezyalı denizcilerin bitkiyi Hindistan, Güneydoğu Asya ve Doğu Afrika kıyılarına götürdükleri sanılmaktadır. Zencefil MÖ 3000 yıllarından beri Asurlar, Çinliler ve Hintliler tarafından ilaç ve baharat olarak kullanılmaktadır. Mezapotamya'da bulunan toprak levhalarda zencefilin içeceklere karıştırıldığını, havayı temizlediğini ve boyama gücü olmamasına rağmen sumak, safran ve zerdeçalla birlikte boya maddesi olarak kullanıldığı yazılıdır. Denizcilerin yazdığı bazı eserlerde, Çinli denizcilerin denize açılırken deniz tutmasına karşı yanlarına zencefil aldıkları yazmaktadır. Zencefil ayurveda tedavi yönteminin ana maddelerinden biridir. Ayurvedada sindirim sorunları birçok hastalığın nedeni olarak görülür ve bu yüzden zencefil sindirim hastalıklarında kullanılır.

İÖ 1. Yüzyılda Romalıların Somali'deki ticari merkezini ziyaret eden Romalı ve Yunanlı hekimler, Somali'de zencefilin taze sürgünlerinin salata olarak yendiğini, ağızda çiğnendiğini, biraz yaşlıca sürgünlerinden sıcak yemek yapıldığını, içecek suyuna karıştırılarak kaynatıldığını, yaşlı köklerinin ise İtalya'ya satıldığını yazmıştır. Plinius zencefilin pahalı olduğunu ve taze olarak uzun süre dayanmadığını yazmıştır. Bingenli Hildegard zencefili göz ve mide hastalıklarında ve iştah açıcı olarak kullanmıştır. Zencefilin sağlıklı insanları hoyrat ve unutkan yaptığını bu nedenle yenmemesi gerektiğini belirtmiştir. Lonicerus zencefili sindirim bozukluğu, soğuk algınlığı ve diş ağrısında kullanılmıştır. Matthiolus bitkiyi panzehir olarak uygulamıştır.

Tıbbi Nitelikleri: Bulantı kesici, iştah açıcı, sindirimi destekleyici, terletici, uyarıcı

Zencefil bağırsaktaki zararlı bakteri ve parazitlerin, özellikle kalınbağırsakta sindirilmemiş karbonhidratlardan beslenen bakterilerin çoğunu temizler. Sindirim için önemli olan süt asidi bakterilerinin çoğalmasını destekler ve böylece gaz oluşumunu önler. Yapılan araştırmalar zencefilin deniz ve motorlu araç tutmalarına karşı etkili olduğunu göstermiştir. Zencefil Amerika ve Asya'da hamilelik dönemindeki mide bulantıları için yaygın olarak kullanılmaktadır. Narkoz ve kanser tedavisinde görülen bulantılarda da zencefil kökünün yardımcı olduğunu tespit edilmiştir. Zencefil sentetik antimetik ilaçlar gibi yorgunluk yapmaz ve görme bozukluklarına neden olmaz. Zencefil kolesterol oranını düşürür ve yüksek kolesterollü yiyeceklerle birlikte yendiğinde vücuttaki kolesterol oranının yükselmesini önler. Zencefil güçlü bir antioksidandır, kana akıcılık kazandırır, kalp kaslarını güçlendirir ve uyarır, ateşi düşürür ve iltihaplanmayı önler. Romatizma tedavisinde etkilidir, vücudun bağışıklık sistemini güçlendirir. Zencefil köklerinde protein parçalayan protaz enzimi bulunur. Bu nedenle zencefil iyi bir et yumuşatıcıdır. Günümüzde bu amaçla papaya meyvesinden elde edilen papainden yararlanılmaktadır.

Kullanıldığı Yerler: Bulantı, gaz şişkinliği, grip, iştahsızlık sindirim bozukluğu, soğuk algınlığı, mide rahatsızlıkları. Sabahları kalkmakta zorlananlara ve gündüz çok üşüyenlere zencefil kullanmaları önerilir. Zencefil yağı masaj yağlarına karıştırılabilir, ancak konsantre zencefil yağı deriyi tahriş eder. Migreni olanlara, düzenli olarak günde 2 g. Zencefil tozu içmeleri önerilir.

Botanik: Çok yıllık bitkinin boyu 1,5m'ye ulaşır. Zencefil ince yapılı kamış görünümlüdür. Tropik bölgede yetişen bitki, sabit yüksek sıcaklığı ve nemi sever. Hafif kumlu zengin topraklarda çok iyi gelişir. Yaklaşık 25 cm boyundaki geniş yaprakları düz kenarlı ve mızrağımsıdır. Köklerden, önce yaprakları taşıyan saplar, sonra çiçeğin bulunduğu yaklaşık 30 cm boyundaki saplar çıkar. Çiçekler yeşilimsi sarıdır. Bitki genellikle kökleriyle çoğalır.

Nelerinden Yararlanılır: Soyulmuş ve mantarımsı bölümünden temizlenmiş kökünden yararlanılır.

Toplanması ve Saklanması: Kökler topraktan büyük bir dikkatle, zedelenmeden çıkarılır. Saplardan, yan köklerden ve topraktan temizlendikten sonra içi su dolu bir kovaya konur. Kökler suyla iyice temizlenir. Sonra bakteri, mantar ve zararlı böceklerden temizlemek için kısa bir süre, yaklaşık 70 santigrat derecelik sıcak suya batırılır ve serilerek güneşte kurutulur.

Kokusu ve Tadı: Aromalı, keskin acı bir tadı, aromalı hoş bir kokusu vardır. Uzun süre kurutulan ve yanlış depolanan zencefilin acılığı kaybolur.

Yan Etkileri: Önerilen ölçülerde bilinen herhangi bir yan etkisi yoktur. Zencefil tek başına masaj yağı olarak kullanılmamalıdır, cildi tahriş edebilir. Başka bitkisel yağlarla 10/1 oranında karıştırılarak kullanılmalıdır.

Midesi duyarlı olanlar yemeği zencefille pişirmemeli, zencefili yemeğe, yemeden önce karıştırmalıdır. Safra kesesinde taş olanlar, hamile kadınlar ve kan pıhtılaşmasına karşı ilaç alanlar zencefili dikkatli ve önerilen ölçülerde kullanmalıdır.

Bitkiden Yararlanma Yöntemleri:

Çay: 5 g rendelenmiş taze zencefil veya 5 g toz zencefil 200 ml suda yavaş ateşte 5dk kaynatılır, içine biraz süt karıştırılır. Tatlandırılabilir. Sıcak olarak içilir.

Tentür: 10 ml eterli yağ 100 ml alkole karıştırılır. Kesme şekere damlatılarak yenir veya suya 10-20 damla damlatılarak günde 3 kere içilir.

İçindeki Bazı Maddeler: Eterli yağ, zingiberen, mineraller, organik tuzlar, proteinler, şeker, vitaminler ( A, B grubu vitaminleri, niasin), yağ, gingerin. Gingerinin içinde gingerol, fenollü maddeler ve çeşitli reçineler vardır. Zencefile aromalı kokusunu veren eterli yağ damıtma yöntemiyle elde edilir. Eterli yağ monoterpenler ve seskiterpenler oluşturur. Monoterpenler borneol, kamfen, sineol, sitral, sitronellol, limonen, linalool,geranial, geraniol, mirsen, felandren, pinendir. Seskiterpenler bisabolen, kurkumen, farnesan, zingiberlerdir.

Kuru zencefilin %5-8'ini oleoresin oluşturur. Oleoresinin üçte biri eterli yağ, kalanı keskin acı maddeler, yağ ve organik maddelerdir.

Zencefile acılığını veren gingerol ve shogaol adlı maddelerdir. Gingerolün acılığı suda parçalanmasıyla ortaya çıkar. Shogaolün acılığı ise depolanması sırasında oluşur. Shogaol gingerolden daha acıdır. Uzman kişiler zencefilin acılık derecesine göre zencefilin tazeliğini tespit edebilir. Zencefilin içindeki shogaol ve gingerol oranı tedavi için önemlidir.

REÇETELER

Ateş, Soğuk Algınlığı:

Zencefil taze veya toz 50 gr

1 çay kaşığı zencefile 150 ml kaynar su eklenir. 10dk demlenip süzülür. Günde birçok kere 1 fincan çayı içilir.
 

Grip Önleyici ( Gribin ilk belirtileri görüldüğünde uygulanmalıdır):

Süt 150 ml
Zencefil taze 20 g

20 gr rendelenmiş taze zencefile 500 ml soğuk su eklenir, 5dk yavaş ateşte kaynatılır, içine 150 ml süt karıştırılıp 1-3dk daha kaynatılır. Çayın tümü mümkün olduğu kadar sıcak içildikten sonra sıkıca sarınılarak yatılır. Terlenir. İyice terlendikten sonra giysiler değiştirilmeli be yatarak dinlenilmelidir.
 

Kalp Çarpıntısı, Eklem Ağrıları:

Hint Yağı 50 ml
Zencefil toz 50 g

10 gr zencefil tozuna 200 ml su eklenir, su yarıya ininceye kadar kaynatılır ve 1 yemek kaşığı hint yağı karıştırılır. Karışım yatmadan önce içilir.
 

Sindirimi Destekleyici Safrayı Artırıcı:

Zencefil kalın öğütülmüş 50 g

Kurutulup kalın öğütülmüş 1 çay kaşığı kuru zencefile 150 ml kaynar su eklenir, 5-10dk demlenip süzülür. Yemeklerden önce 1 çay fincanı içilir. Aynı amaçla yemeğe zencefil karıştırılır.


Kısa Açıklamalar:

•  Romatizma için 5 gr taze zencefil rendelenerek pişen yemeğe karıştırılır. Bu yöntem çok uzun süre uygulanır. Fazla acı sevmeyenler, zencefili yemeği ateşten almadan az önce karıştırabilir. Kaynadıkça zencefilin acılığı artar. Yemeği zencefille pişirmek istemeyenler her gün tozunu içebilir.

•  Gaz şişkinliği için taze rendelenmiş zencefil veya toz zencefil sofrada yenen son yemeğe karıştırılır.

•  Kökünden damıtma yöntemiyle elde edilen yağı parfüm üretiminde kullanılır.

•  Deniz ve motorlu araç tutması için seyahat başlamadan yarım saat önce 500-1000 miligram toz zencefil içilir. Seyahat süresince her dört saatte bir tekrarlanır. Arzu edenler taze zencefili sakız gibi çiğneyebilir.

•  Çok fazla yemek yemenin neden olduğu mide rahatsızlığında 5 g zencefil, yarım limonun suyu ve bir tutam tuzla karıştırılarak içilir.

•  Zencefil mutlaka baharat olarak da kullanılır.

E-Bültenimize Abone Olun
Top